İzmirde Mali Müşavir: İthalat Maliyet ve Akreditif İşlemleri (Vol.2) 2026 SMMM OLCAY ÇAKAN
İzmirde Mali Müşavir: İthalat Maliyet ve Akreditif İşlemleri (Vol.2) 2026 yazımız (Vol1) yazımızın devamıdır.
Değerli meslektaşlarım ve mali müşavir mesleği adayı yol arkadaşlarım; dış ticaret serimizin ikinci durağında, işletmelerin hammadde veya emtia tedarik zincirinin en kritik halkası olan “İthalat Muhasebesi”ni ele alıyoruz. İzmirde muhasebeci olarak çalışan dostlarımız bilir ki; ithalatta maliyet, malın yurtdışındaki bedelinden çok daha fazlasıdır. İthalat işleminde Gümrük kapısından depomuza kadar geçen o süreçteki her kuruşun, doğru maliyet hesabına aktarılması bir üstad titizliği gerektirir.
159 Hesap: İthalatın Geçiş Köprüsü
İthalat süreci, yurtdışına transfer edilen bedelle veya açılan akreditifle başlar. Mal depomuza girene kadar yapılan tüm ödemeleri (mal bedeli, banka komisyonları, sigorta, nakliye) 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında toplarız. Mental SCP ferasetiyle bakarsak; 159 hesap ithalatın “Savaş Odası”dır. Gümrük beyannamesi kapanıp mal fiilen millileştiği anda, bu hesapta biriken tüm maliyet unsurlarını ilgili stok hesabına (150 veya 153) virmanlayarak süreci noktalarız.
Akreditif ve Gümrük Masraflarının Yönetimi
Akreditifli ithalat larda bankaya ödenen komisyonlar ve faizler, malın maliyetine mi eklenmeli yoksa doğrudan gider mi yazılmalı? Eğer bu giderler malın stoklara giriş tarihine kadar oluşmuşsa maliyete eklenmesi zorunludur. İthalat için Gümrükte ödenen ancak indirilemeyen vergiler (bazı fonlar ve gümrük vergileri) de malın maliyet unsurudur. Unutmayın; ithalatta ödenen KDV ise (Gümrük KDV’si), maliyet değil, 191 İndirilecek KDV olarak mizanımıza girmelidir.
(Not: İhracat süreçlerindeki GÇB kapatma ve 191-391 dengesini hatırlamak için Dış Ticaret Serisi Vol 1 yazımıza tekrar göz atmanızı öneririm.)
Üstad odasından sizlere son tavsiyem; ithalat dosyasını kapatırken gümrük müşavirinden gelen “Dekont” üzerindeki her kalemi tek tek incelemenizdir. Bazı kalemler “iade edilecek depozito” iken bazıları “gerçek gider”dir. Bu ayrımı yapmak, mali müşavirin teknik gücünü gösterir. Serimizin üçüncü bölümünde, dış ticaretin en oynak noktası olan “Kur Farkları ve 646-656 Yönetimi”ne gireceğiz. Gemimiz rotasından ayrılmasın.
Dış Ticaret Serisi Vol 2: SSS (FAQ) Üstad Notları
1. İthalatta malın maliyetine hangi giderler eklenir? İthalat ta yurtdışı mal bedeli, gümrük vergisi, nakliye (navlun), sigorta, gümrük müşavirliği ücreti ve mal depoya girene kadar yapılan tüm antrepo masrafları maliyete eklenir.
2. İthalat işlemlerinde KDV ne zaman indirilir? İthalat işleminde Gümrük beyannamesine istinaden gümrük idaresine ödenen KDV, ödemenin yapıldığı ve beyannamenin kapandığı dönemde indirilecek KDV olarak kayda alınır.
3. Akreditif (L/C) nedir ve muhasebeleştirmesi nasıl yapılır? İthalat Akreditif, bankanın ithalatçı adına ihracatçıya yaptığı ödeme garantisidir. Bankanın bu süreçte kestiği komisyonlar malın maliyetine (159 hesap üzerinden) dahil edilir.
4. İthalatta döviz kuru olarak hangisi esas alınır? İthalat Gümrük beyannamesi üzerindeki “İstatistiksel Kıymet” belirlenirken kullanılan gümrük kuru ile İzmirde muhasebe kayıtlarındaki kur farklı olabilir. Kayıtlarda fiili ödeme veya beyanname kapanış tarihindeki TCMB döviz alış kuru esas alınır.
5. İthalat dosyası ne zaman kapatılmalıdır? İthalat, Malın gümrük işlemleri bitip fiilen işletme deposuna girdiği (millileştiği) tarih itibarıyla 159 hesaptaki tüm birikmiş tutarlar 150/153 hesaplara aktarılarak dosya kapatılır.
6. Gümrükte ödenen damga vergisi ve harçlar gider mi yazılır? Hayır, İthalat işleminde malın stoklara girişine kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar (vergi, resim, harçlar) malın maliyet bedeline eklenmelidir.
7. Yurt dışındaki firmaya ödenen “Vade Farkı” maliyete mi girer? Evet, stoklara giriş tarihine kadar oluşan vade farkları maliyetin bir parçasıdır. Stoklara girdikten sonra oluşanlar ise isteğe bağlı olarak gider yazılabilir.
8. İthalatta “Gözetim Belgesi” veya “Kayıt Belgesi” masrafları nedir? Belirli malların ithalatında zorunlu olan bu belgeler için ödenen bedeller de doğrudan ithalat maliyetine dahil edilir.
9. İthalat bedeli peşin ödenmişse kur değerlemesi yapılır mı? İthalat için ödeme yapıldığı tarihte 159 hesap borçlandırılır. Mal gelene kadar bu hesap “parasal olmayan kıymet” sayıldığı için kur değerlemesine (kur farkı hesaplamasına) tabi tutulmaz.
10. İzmirli dış ticaret firmaları için en büyük risk nedir? Dosyanın gümrükte takılması sonucu oluşan yüksek “Ardiye” ve “Demoraj” giderleridir. Bu giderler maliyeti şişirir ve kârlılığı doğrudan etkiler.
