İzmirde Mali Müşavir: Kur Farkları ve Değerleme (Vol.3) 2026

İzmirde Mali Müşavir: Kur Farkları ve Değerleme (Vol.3) 2026 yazımız (Vol1) ve (Vol2) serili makalelerimizin son devam yazısıdır.

Değerli meslektaşlarım ve mali müşavir mesleği adayı yol arkadaşlarım; İzmirde Mali Müşavir Dış Ticaret serimizin bu final bölümünde, bilançolarımızın en hareketli ve en riskli alanına, yani “Dövizli İşlemler ve Kur Farkları” dünyasına giriyoruz. İzmirde muhasebeci olarak sahanın içinde olan dostlarımız bilirler ki; döviz kuru sadece bir rakam değil, kâr veya zarar tablonuzun kaderini belirleyen canlı bir organizmadır.

646 ve 656: Kur Farklarının İki Yüzü

İzmirde Mali Müşavir . Dış ticaret işlemlerinde dövizli borç ve alacakların takibi, dönem sonlarında yapılan “Değerleme” (Değerleme Günü Kuru) ile ete kemiğe bürünür. Eğer dövizli bir alacağınız varsa ve kur yükselmişse, bu sizin için bir 646 Kambiyo Kârıdır. Aksine, dövizli bir borcunuz varken kurun yükselmesi ise 656 Kambiyo Zararı olarak kayıtlara geçer. Bir üstadın ferasetiyle bakarsak; bu hesapların yönetimi, sadece bir muhasebe kaydı değil, şirketin finansal risk yönetimidir.

Stok Maliyeti mi, Finansman Gideri mi?

İthalat işlemlerinde en kritik viraj şudur: Mal depoya girdikten (millileştikten) sonra oluşan kur farkları ne olacak? VUK 163 No’lu Tebliğ gereği; ithal edilen malın stoklara girdiği tarihe kadar oluşan kur farklarının maliyete eklenmesi zorunludur. Ancak stoklara girdikten sonra, yani yıl sonu değerlemelerinde veya ödeme anında oluşan kur farklarını, meslektaşlarımız dilerse doğrudan 656 Kambiyo Zararları hesabına atarak finansman gideri yazabilir, dilerse maliyete eklemeye devam edebilir. Bizim tavsiyemiz, vergi planlaması açısından bu tercihin şirketin o yılki kârlılık durumuna göre stratejik olarak yapılmasıdır.

(Not: İthalat maliyetlerinin temel oluşum süreçlerini hatırlamak için Dış Ticaret Serisi Vol 2 yazımıza göz atmanızı öneririm.)

İzmirde Mali Müşavir Üstad odasından sizlere son mesajım; dövizli işlemlerde “kur farkı faturası” kesme zamanını ve KDV karşısındaki durumunu asla atlamayın. Dış ticaret sadece sınırları geçmek değil, rakamlar arasındaki sınırları da doğru yönetmektir. Serimizi tamamlarken, tüm meslektaşlarıma kurun stabil, bilançoların sağlam olduğu bir çalışma yılı dilerim.

Dış Ticaret Serisi Vol 3: SSS (FAQ) Üstad Notları

1. Dövizli işlemler hangi kur üzerinden değerlenir? Dönem sonlarında (Geçici Vergi ve Yıl Sonu) dövizli kasa, banka, alacak ve borç hesapları, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan döviz alış kurları üzerinden değerlenir.

2. Efektif kur ile döviz alış kuru arasındaki fark nedir? Efektif kur, nakit yabancı paralar (kasa hesabı) için kullanılırken; döviz alış kuru, nakit olmayan (banka, alıcılar, satıcılar) dövizli hesapların değerlemesinde esas alınır.

3. Kur farkı faturası ne zaman kesilmelidir? Dövizli işlemlerin ödeme veya tahsilat anında, başlangıçtaki TL bedeli ile fiili ödeme bedeli arasında bir fark oluşursa, lehine fark oluşan taraf kur farkı faturası düzenlemelidir.

4. Kur farklarında KDV hesaplanır mı? Evet. Danıştay ve GİB’in güncel görüşlerine göre, ticari bir işlemden doğan (mal veya hizmet alım-satımı) kur farkları matrahın bir unsuru sayıldığından, işlemin tabi olduğu oranda KDV hesaplanması zorunludur.

5. Avans hesaplarında (159/340) kur değerlemesi yapılır mı? Hayır. Verilen veya alınan avanslar “parasal olmayan kıymet” niteliğinde olduğu için, mal veya hizmet teslimine kadar kur değerlemesine (değerleme günü kuru ile fark hesaplanmasına) tabi tutulmazlar.

6. Kur farkı kârları hangi hesap kodunda izlenir? Dış ticaret veya finansal işlemlerden doğan tüm kur farkı kârları 646 Kambiyo Kârları hesabında takip edilir.

7. Kambiyo zararları (656) doğrudan gider yazılabilir mi? Evet, özellikle stoklara giriş tarihinden sonra oluşan kur farkları doğrudan gider olarak kaydedilebilir ve kurumlar vergisi matrahından indirilebilir.

8. Vadeli ithalatta oluşan kur farkları maliyete mi eklenmelidir? İthal edilen emtianın işletme stoklarına girdiği tarihe kadar oluşan kur farkları maliyete eklenmek zorundadır. Sonrasındakiler ise gider yazılabilir.

9. İhracat bedelinin geç gelmesi durumunda ne yapılır? İhracat faturası intaç tarihindeki kurla işlenir. Bedel geldiğinde kur yükselmişse, aradaki fark ihracat istisnası kapsamında 646 Kambiyo Kârı olarak kaydedilir ancak bu fark KDV’den istisnadır.

10. Aday meslektaşlarımız için kur farkı yönetiminde en önemli ipucu nedir? Her ödeme ve tahsilat fişinde, programın otomatik hesapladığı kur farkını mutlaka manuel olarak kontrol etmeleridir. Otomasyon hata yapabilir ama üstadın gözü asla yanılmaz.